Adıyaman ili Maden ve Enerji Kaynakları:
Adıyaman ili Doğu Anadolu bindirme kuşağı üzerinde yer aldığından sık sık depremlere maruz kalmaktadır. Adıyaman ili ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda endüstriyel hammadde ve metalik maden yatak ve zuhurları ortaya çıkarılmıştır. Metalik madenlerden Çelikhan-Karlık ve Gerger ilçelerinde bakır zuhurlarının varlığı bilinmektedir. Ayrıca, Çelikhan ilçesi Bulam-Pınarbaşı mevkiinde %28.56 Fe2O3 ve % 2.01 P2O5 tenörlü 24.162.200 ton görünür, 28.563.113 ton muhtemel ve 16.560.642 ton mümkün rezervli apatitli demir cevheri bulunmaktadır. Ancak tenörün düşük olması ve fosfat içermesi nedeniyle işletilmemektedir. İlde birçok manganez zuhuru mevcut olmasına rağmen önemli olanları Tut-Meryemuşağı, Gölbaşı- Yumaklıcerit ile Çelikköy ve Merkez-Küçükhacivert sahalarıdır. Buralarda % 19 ile % 40 arasında değişen Mn tenörlü toplam 17.380 ton görünür+muhtemel rezerv tespit edilmiştir.
İlde endüstriyel hammadde kaynakları olarak çimento hammaddeleri, barit, tuğla-kiremit ve fosfat potansiyeli bulunmaktadır. Merkez ilçe özellikle çimento hammaddeleri bakımından önemli olup, burada Rezip Köyü, Şemikan sahalarında orta kalitede 16.025.000 ton görünür rezerv mevcuttur. Bunun dışında yine Merkez ilçede 97.500.000 ton görünür kireçtaşı, 100.000.000 ton görünür marn ve kil rezervi, 24 milyon ton da jeolojik tuğla-kiremit rezervi vardır. Besni-Börgenek sahasındaki killerin rezervi ise 18 milyon ton olarak belirlenmiştir. Besni ilçesindeki % 72.98 BaSO4 içerikli Karapınarderesi barit zuhurunun rezervi ise toplam 8.810 tondur. Fosfat zuhuruna Tut ilçesinde rastlanmaktadır. İnişdere fosfat zuhuru % 7-10 P2O5 tenörüne sahiptir ve sahanın potansiyel rezervi 8.370.260 tondur.
İl sınırları içerisinde gerçekleştirilen kömür arama çalışmaları sonucunda Gölbaşı-Harmanlı sahasında orijinal kömürde alt ısıl değeri 1385 Kcal/kg olan 53.094.000 ton görünür linyit rezervi belirlenmiştir.
Genel Durum: Merkez ilçe dâhil 9 ilçesi ile 406 köyü vardır. İlçeleri Merkez, Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Sincik ve Tut ilçeleridir. Adıyaman ili 370 25' ile 380 11' kuzey enlemi, 370 ve 390 doğu boylamı arasında yer alır. Adıyaman ilinin yüzölçümü 7 614 km2, göller ile 7.871 km2 olup, rakımı 669 m dir.
Adıyaman'ın Kuzey kesimi torosların uzantısı olan Malatya dağları ile çevrilidir. Çelikhan, Gerger ve Tut İlçelerinin arazilerinin çoğu dağlıktır.
İlin belli başlı dağları; Akdağ, Dibek, Ulubaba, Gördük, Nemrut, Bozdağ ve Karadağdır. Güneye inildikçe ova nitelikli araziler başlar. Kâhta, Samsat, Keysun ve Pınarbaşı ovaları ilin önemli ovalarıdır.
Bitki Örtüsü: Adıyaman ili Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri arasında köprü vazifesi gören bir şehirdir. Hatta kısmen Akdeniz Bölgesinin özelliklerini de taşır. Bu nedenle bitki örtüsü de bu üç bölgenin özelliklerini taşımaktadır. Yüksek rakımlı yerler genelde meşe ağaçları ile kaplanmış olmakla birlikte, su ve toprak erozyonu nedeni ile çıplak hale gelmiş araziler de mevcuttur. Yaz mevsiminin uzun ve kurak geçmesi dolayısıyla orman içi bitki örtüsü yok denecek kadar azdır. Tarım yapılmayan alanlar çayır, mera, yabani ağaçlar ve makilerle kaplıdır. Sazlık, bataklık alanlarda suyu seven bitki türlerine rastlanmaktadır.
Rakım yükseldikçe ağaç türleri değişmekte kimi bölgelerde meşeliklere rastlamak mümkün olmaktadır. Doğan, şahin, baykuş, keklik gibi yabani kuş türleri yanında tavşan, tilki, çakal gibi yaban hayvanları da Adıyaman il sınırları içerisinde yaşama alanlarına sahiptirler.
Akarsular: Fırat Nehri İlin en önemli akarsuyudur. Diğer akarsuları ise şunlardır; Sofraz Çayı, Ziyaret Çayı, Çakal Çayı, Kalburcu Çayı, Eğri Çayı, Besni Akdere Çayı, Şepker Çayı, Çat Deresi, Gürlevik Deresi ve Halya Deresi ile Gölbaşı, İnekli, Azaplı ve Abdulharap gölleri ilin diğer su kaynaklarıdır.
Fırat Nehri: İlin en önemli akarsuyu-dur. Şanlıurfa ve Diyarbakır illeri ile sınırı oluşturur. İl içindeki uzunluğu 180 km. dir. Kâhta, Kalburcu ve Göksu Çayları nehrin başlıca kollandır.
Kâhta Çayı: Çelikhan yöresindeki Bulam, Abdülharap ve Recep sularını toplayıp Cendere Köprüsünden geçtikten sonra Eski Kahta ve Alut Arazisinde biriken dağ sularını da alarak Fırat Nehri'ne karışır (45,5 km).
Göksu Çayı: Kahramanmaraş ili sınırlarından çıkar. Erkenek, Tut ve Akdere civarından geçer. Sofraz suyunu da aldıktan sonra Gümüşkaya'nın batısında Fırat Nehrine karışır. İI sınırlan içindeki uzunluğu 90 km. 'dir.
Sofraz Çayı: Besni ilçesi Toklu Köyü civarından çıkar. Hacıhalil Köyü yakınlarında Keysun Suyu'nu alarak Akdere civarında Göksu Çayı'na karışır. İl sınırları içindeki uzunluğu 51 km.'dir.
Ziyaret Çayı: Kaynağını Cebel ve Zey Köyleri sularından alarak ipekli Köyü civarında Atatürk Barajı Gölü'ne karışır.
Adıyaman ilinin önemli sayılacak diğer akarsuları ise şunlardır: Çakal Çayı (37.5 km.) Kalburcu Çayı, Eğriçay (32 km.}, Besni Akdere Çayı (59 km.) Keysun Çayı (45 km..), Birimşe Çayı (35 km.), Şepker Çayı, Çat Deresi, Gürlevik Deresi ve Halya Deresi (41 km.) |
